Wcześniejsze emerytury? Jak najbardziej

Wcześniejsze emerytury dla uprzywilejowanych grup zawodowych budzą kontrowersje, bo są finansowane przez pozostałych płatników. W 2004 roku MSP wyliczyło, że każdy pracujący wydaje na to średnio 1 tys. zł rocznie. Obecnie szacunek ten wynosi ok. 1,6 tys. zł (DGP). Czy wcześniejsze emerytury mogą być sprawiedliwe? Oczywiście, że tak!

Cały problem z obecnym systemem polega na tym, że ogół płatników dokłada się do emerytur grup uprzywilejowanych, które płacą takie same składki jak wszyscy. Innymi słowy, ktoś kto przez 25 lat pracy odprowadzał składki do ZUS dostaje z niego tyle samo lub więcej niż ten, kto płacił je przez lat 40, a więc jego wkład jest nieporównywalnie większy.

Tymczasem grupy uprzywilejowane mogłyby przechodzić na wcześniejszą emeryturę bez związanych z tym kontrowersji, gdyby w ciągu krótszego czasu pracy odprowadzały wyższe składki. Składkę policjanta odchodzącego na emeryturę w wieku 25 lat należałoby podnieść w taki sposób, by odprowadził on do budżetu dokładnie tyle samo pieniędzy ile każda inna osoba pracująca, kompensując krótszy czas wpłacania składek i dłuższy czas ich pobierania.

Policjant nic na tym nie traci, bo jego interesuje pensja netto a nie brutto - a to na nią będzie mieć wpływ podwyżka składki. Koszt pracy policjatna dla budżetu znacząco wzrośnie ale efekt netto dla Skarbu Państwa będzie zerowy bo przecież płatnikiem składek jest on sam - i on sam co roku dotuje FUS. To samo z nauczycielami i górnikami.

Hmm... Czy na pewno? Tak to zadziała w sektorze publicznym. W przypadku górników i innych osób pracujących w ciężkich warunkach sytuacja jest nieco inna, bo pracodawcą może być sektor prywatny. Górnik może zarabiać tyle samo, ale składka wpłynie na koszt produkcji a zatem na konkurencyjność przedsiębiorstwa zatrudniającego uprzywilejowane zawody.

Innymi słowy obecne rozwiązanie, w którym taksówkarz i informatyk zrzucają się na emeryturę górnika stanowi formę subwencji państwa dla przemysłu węglowego w Polsce. Czy słusznie?

Można na to patrzeć krótkowzrocznie w kategorii zawodu górnictwa jako swoistego wiecznego skansenu zawodowego – jak ktoś pracował w kopalni, to musi tam pracować aż do emerytury, podobnie jego dzieci i wnuki. No i przez szczególną wagę historyczną tego zawodu to taksówkarz i informatyk muszą go subwencjonować. Ale co będzie jak się skończy węgiel?

W perspektywie długowzrocznej jednak taka forma "węglowych subwencji via ZUS" obniża konkurencyjność zarówno innych zawodów (bo informatyk finansuje górnicze emerytury), jak i całego kraju – bo sztucznie utrzymuje się całą grupę zawodową w niszy archaicznie niskiej produktywności. Subwencje te zaburzają również politykę energetyczną państwa — bo dzięki nim węgiel jest nominalnie najtańszym paliwem na rynku, ze wszystkimi tego konsekwencjami – jak np. smog.

Grupa ta może w tej niszy pozostawać, bo mechanizm rynkowych kosztów pracy został dla niej sztucznie zaburzony. Co gorsza, jak widać subwencjonowana branża cynicznie z tej sytuacji korzysta.

Nie chodzi przy tym o to, by całe górnictwo w Polsce zarżnąć podniesieniem składki emerytalnej a o to, by umożliwić transformację górnictwa w stronę nowczesnego przemysłu rozwijającego się w normalnych realiach rynkowych, a nie skansenu ekonomicznie osadzonego w czasach Bismarcka. Jednym z celów postępu jest zmniejszanie ilości ludzi pracujących w ciężkich warunkach i ułatwianie im pracy w warunkach lżejszych (np. podziemne zgazowanie) - i wtedy też nie będą potrzebować subwencji.

Warto też zauważyć, że taki mechanizm naliczania składek emerytalnych mógłby też poprawić racjonalność zatrudnienia w sektorze publicznym przez większy koszt etatu. I znowu - efekt netto dla Skarbu Państwa byłby zerowy, ale taka operacja pokazałaby realny koszt każdego etatu w sposób jawny a nie ukryty za pomocą przewalania kasy w FUS.

AttachmentSize
sweden_competition_in_the_pensions_sector_-_a_low_cost_model_40478237.pdf171.21 KB

Comments

Temat wypłynął po raz kolejny

Temat wypłynął po raz kolejny w 2013 roku, kiedy OPZZ (Piotr Szumlewicz) zaczął wychwalać "szwedzki egalitaryzm". Tylko, że w Szwecji nie ma ośmiu branżowych systemów emerytalnych dojących Skarb Państwa jak w Polsce. Jak egalitaryzm to do końca - niech wcześniejsze i wyższe emerytury będą finansowane przez branżowe fundusze emerytalne, finansowane z odpowiednio wyższych składek.

Szczegóły - patrz http://www.oecd.org/finance/private-pensions/42575076.pdf

Lekkie "niezgłębienie" tematu

Ależ w przypadku policjantów (służb mundurowych) zrealizowanie jest to w inny sposób, po prostu nie odprowadzają składki na ubezpieczenie społeczne, a emeryturę płaci im budżet państwa (poprzez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA).

Był taki okres od 1999 do 2003 roku, gdzie ww. odprowadzali składki do ZUS, ale zapewne z powodu sprzeczności zapisów ustawy o policji z ustawą o świadczeniach emerytalnych oraz zwyczajnym brakiem pieniędzy w 2003 znowelizowano zapisy.

A... ww. rozważaniach jest błąd, bo dla budżetu państwa niestety nie będzie to elekt zerowy, gdyż każdy odprowadzający składkę do ZUS ma obowiązek ubezpieczyć się w II filarze, a są to realne pieniądze dla funduszy i ich zarobek.